Публикација: 

СОЦИЈАЛНО ПРЕТПРИЕМНИШТВО

Што e социјално претприемништво?

Социјалното претприемништво во своето најосновно значење е претпријатие кое е воспоставено да се занимава со социјални прашања. Тоа предвидува претприемачки пристап кон решавање на социјалните проблеми, иницирање и создавање на општествени промени. Социјалното претпријатие може да биде базирано на различни бизнис модели, но во својата суштина претставува развивање на изводлива деловна идеја и нејзино прилагодување да служи и да придонесе за општествена кауза.

Идентификување на вашата социјална мисија

Еден начин да се идентификува социјалното прашање за кое се грижите е да започнете со размислување за различни прашања што ве интересираат. За таа цел може да ја користите следнава табела.

Земете околу половина час и обидете се да идентификувате колку можете повеќе прашања за секоја област. Ако има области за кои не сте посебно заинтересирани или не знаете многу за таа област, најдобро е да одите со областите што сте најдобри и највеќе запознаени. Откако ќе завршите, ќе имате долга листа на прашања на кои може да работите понатаму.

Сега, кога имаме долга листа за секоја група, можете да ја структурирате со рангирање на прашања врз основа на следниве критериуми:

  1. Колку критично важно е ова прашање?
  2. Колку луѓе се засегнати од ова прашање?
  3. Колку луѓе се свесни / се грижат за ова прашање?
  4. Колку се лоши тековните последици?
  5. Колку е катастрофално е неговото влијание ако остане нерешено?
  6. Колку лично сум засегнат/а со ова прашање?
  7. Колку е реално да се мисли дека можам да направам нешто во врска со ова прашање?

Можете да го рангирате секој проблем во секое од седумте прашања поставени на скала од 1 до 10, а потоа пресметајте го вкупниот износ за секое прашање на листата.

На пример, да земеме локален проблем како што е загадувањето на Воздухот во Тетово.

  1. Колку е критичен овој проблем? Јас би дала оцена 10!
Тетово е најзагадениот град во Европа и зазема топ 10 место на загаденост во светот.
  1. Колку луѓе се погодени од ова прашање ? Јас би дала оцена
Тетово има околу 50 000 жители, што ја прави оваа група на луѓе голема која е погодена од ова многу сериозно прашање.
  1. Колку луѓе се засегнати /се грижат за овој проблем ? Јас би дала оценка 9!
Луѓето во градот се прилично свесни за проблемот што постои во нивниот град. За таа цел се организираат многу протести во текот на цела година против индустриските капацитети кои го загадуваат воздухот во градот, најчесто во зимскиот период како и против локалната власт која скоро и не прави ништо за да го спречи загадувањето или пак да го адресира ова прашање на повисоко ниво. Ако јас лично би започнала да работам на овој проблем , сигурна сум дека многу луѓе имаат познавање во врска со оваа прашање и ќе бидат наклонети да помогнат.
  1. Колку лоши се последиците? Ја би дала оценка 8!
Загадувањето на воздух највеќе здраствено го погодува локалното население, најчесто во голема мера во форма на респираторни и кардиоваскуларни болести кај деца и постари лица. Исто така ја влошува и комплицра здарственат состојба кај веќе хронично заболени лица. Бројот на смртни случаи во Македонија предизвикани од загадувањето е повеќе од 1300.
  1. Колку е катастрофално овој проблем да остане нерешен? Јас би дала оценка 10!
Стапките на загадување се зголемуваат секоја година, бидејќи ништо не е направено за справување со моменталната ситуација. Доколку се остави нерешено, овие нивоа на загадување претставуваат неверојатен ризик за здравјето и благосостојбата на целата заедница.
  1. Колку сум одлучна за решавање на овој проблем ! Ќе дадам оценка 10!
Јас сум многу одлучен/а во врска со решавање на ова прашање, но исто така и сум свесен/а дека сум заинтересирана за глобалните проблеми за климатски промени, како и за животните и земјоделството погодени од овој глобален проблем.
  1. Колку е реално да се размислува дека може да се направи нешто во врска со тоа? Би дала оценка 7!
Иако ова е сложено прашање кое самите институции мора да го решат, има доста што може да се направи од самите луѓе. Од станувањето повеќе свесен за загадувањето на животната средина и барање на поголема одговорност од локалната власт за усвојување на модел за помало загадување, почнувајќи од транспорт до користење на извори на обновлива енергија. Понекогаш, многу може да се направи само преку споделување на информации за некое прашање и информирање на луѓето за практичните пристапи што тие можат да ги спроведат.

TOTAL: 10+8+9+8+10+7+7 = 59

Сега треба да го направите ова за сите ставки во вашата листа.

Оние ставки што имаат најголема оценка, веројатно се оние ставки кои можете да ги разгледате подетално. Се разбира, личните преференци значат многу во ова, па чувствувајте се слободни да одберете проблем со понизок резултат, ако вашиот инстинкт ви кажува дека тоа е она на што треба да работите.

АЛАТКИ ЗА РАЗВИВАЊЕ НА СОЦИЈАЛНИ ПРЕТПРИЈАТИЈА

Значи, како да почнете да развивате идеја за социјално претпријатие?

Прво нешто што треба да направите е да идентификувате социјална мисија, проблем или прашање за кое сте заинересирани, нешто за кое сте многу загрижени и сакате да го видите како промена во заедницата. Социјалната мисија што треба ја идентификувате е многу важен мотиватор, не само за вас во моментот кога може да размислувате за откажување, туку и за сите други кои ги гледате како се приклучуваат кон вашиот социјален потфат, како што се вашите идни вработени и волонтери. Мисијата исто така ќе биде од подеднакво важно значење за вашите спонзори, поединци и компании кои можат да го финансираат вашиот start up или неговиот раст, но исто така и вашите клиенти, кои секако ќе бидат повеќе подготвени да купат услуга или производ од вас наместо од вашите конкуренти, знаејќи за начинот на кој тие придонесуваат за нешто важно во општеството. Како што можете да забележите вашата социјална мисија е многу важна.

1. Учење за социјалниот проблем кој сакате да го адресирате

Се разбира дека е тешко да се влијае на проблем за кој не знаете многу, па затоа е добро да се прочита малку повеќе за проблемот (или проблемите) што сте ги избрале како главен приоритет- прашање. Во денешниот виртуелен свет, пристапот до информации е изобилен и можат да се прочитаат истражувањата и статистичките податоци кои се релевантни за проблемот за кој сте заинтересирани. Исто така, можете да проверувате весници, блогови, како и проекти што веќе се направени или се планираат да бидат имплементирани, релевантни за вашето прашање како и владините политики за надминување на проблемот. Во оваа смисла, добро е да се знае кои се актуелните мерки (доколку ги има) за да се реши ова прашање, работи кои се испробани, но кои функционирале или не функционирале и поради кои причини. Исто така, добро е да се информирате за тоа како е создаден проблемот, кои други прашања се поврзани со ова прашање, како се третира проблемот на друго место, како и креативни идеи на други луѓе за справување со проблемот на кој сакате да работите. Сите овие информации ќе ви дадат многу подобра претстава за проблемот на кој треба да работите, но исто така и многу материјал за дизајнирање на одржлива идеја која може да придонесе за негово решавање.

2. Анализа на социјлани проблеми

Откако ќе се здобиеете со многу информации и знаење, време е да направите соодветна анализа на проблемите. Ова значи да се осмисли основното прашање на кое сакате да работите, да ги идентификувате причините (зошто тоа се случило), какои последиците со кои се соочуваме ако овој проблем не се реши. Наједноставната и најчесто користената алатка е да се развие т.н.

Кога ќе ги правите вашите анализи запомнете да се фокусирате на местото и на сегашноста поврзани со проблемот на кој работите. На пример, ако сакате да работите на проблемот на загадување на воздухот во Тетово, во основа вашите анализа би требало да изгледа вака:

Имајте на ум дека треба да се идентификуваат проблемите до таа точк , а не решенија. Исто така треба да се запрашате зошто ова е проблем и како се случи ова. Во истиот процес има можност да се открие дека сте го поставиле проблемот премногу општо или како премногу голем, а можеби вие самите можете да влијаете на само една од причините за овој проблем. Во тој случај, треба повторно да го направите вашето дрво на проблеми со преземање на конкретната причина како основен проблем и обидете се да ги издвоите причините. Познавањето на причините за проблемот ќе ви овозможи да развиете порелевантни и поефективни пристапи во придонесот кон неговото решавање и создавање долготрајни промени.

3. Дефинирање на вашата социјална мисија

Откако ќе ја завршите анализата на проблемите, можете да ја изготвите вашата општествена мисија со тоа што ќе го преточите основниот проблем во изјава за целите ориентирани кон акција.

  • Пр. Стебло проблем: Неверојатно високо ниво на загаденот на воздух во Тетово

Социјална мисија : Да се намали загаденоста на воздухот во Тетово.

ЧЕСТИТКИ!! Сега знаете што ќе биде вашиот социјален бизнис.

4. Дефинирање на претприемничка идеја

Сега кога знаете што сакате да придонесете, следниот чекор е да дознаете како. Гледајќи го вашето дрво на проблеми, а особено она што го предизвикува суштинскиот проблем со кој вие помагате да се реши проблемот со вашето социјално претпријатие, обидете се да генерирате идеи за тоа како може да се  влијае на некои од тие причини.

На пример, проблемот за кој зборуваме погоре, за загадувањето на воздухот во Тетово, гледајќи ги причините што го создаваат овој проблем, може да се утврди дека алтернативниот транспорт помалку ќе загадува (како што се велосипеди), ќе го намали загадувањето кое произлегува од употребата на возила. Друг начин можеби би било идентификување на поволни опции за греење преку употреба на еколошки извори на енергија со кои што ќе се намали загадувањето создадено од домаќинствата во зимските месец. Сепак, ова е моментот каде што доаѓа најкомплицираниот дел. Сега треба да размислите на бизнис идеја што може да создаде ресурси потребни за вашата општествена мисија. Значи, ако сте инженер со скратено работно време, можете да почнете да размислувате за развој на поволни еколошки опции за греење за домаќинствата. Ако не сте, тогаш можете да согледате дали замислената идеја веќе постои или пак вие сте тие што треба да ја развиете да ја  донесете во оваа заедница. Сепак, за да биде социјално претпријатие, ќе треба да има допринос на пари. Значи може да се продаваат грејачи за минимална цена која може да биде форма на социјален бизнис. Сепак, исто така, мора да размислите дали луѓето би биле заинтересирани и подготвени да купат овие грејачи и по која цена.

Ако имате помалку ресурси на располагање можете да започнете со размислување за велосипеди и како да развиете велосипетската култура на локално ниво како алтернативен превоз.

Можеби може да отворите компанија која ќе купува и поправа стари и користени велосипеди, а потоа би ги продале на локалното население по прифатлива цена. Со зголемување на свеста на луѓето за загадувањето а истовремено нудејќи им поевтин и полесен начин на превоз, може само да започнете со активирање на општествените промени. Сепак, во овој дел, исто така, треба да размислувате како претприемач. Затоа, размислете дали може да вклучите некои додатоци на велосипедите што не ги поседуваат обичните велосипеди, како што е на пример држач за чаши, држач за телефон или само да им дадете креативен и благороден дизајн … идејата е да се идентификува што може да го направи вашиот производ попожелен за луѓето да го купат, а притоа да биде различен од обичниот велосипед. Запрашајте се, каков вид на услуга / производ може да продавам, за што луѓето ќе бидат подготвени да платат, а истовремено да придонесуваат во мојата општествена мисија? Чекор понатаму во друштвото за велосипедисти е исто така да се обезбедат услуги за испорака или доставување на пакет од врата до врата за локалните луѓе и компании …Вие ја добивате сликата.

Значи, како што е претставено погоре, клучната разлика помеѓу социјалното претпријатие и класичната непрофитна / невладина организација е дека првата е самоодржлива на пазарот. Значи луѓето се подготвени да платат за нивната услуга и / или производ.

Почнувајќи од оваа идеја, следната задача на која треба да работите е да идентификувате бизнис идеја, за која мислите дека можете да ја користите за да придонесете кон решавање на проблемот што претходно сте го анализирале, но за кој исто така сметате дека има потреба или може успешно да се изврши на пазарот. Обидете се да развиете најмалку 3-4 деловни идеи за кои мислите дека имаат пазарен потенцијал и може да бидат дизајнирани да придонесат кон вашата социјална мисија (да ја употребите групата за која ќе поставите да помогне, промовира одредени идеи – еднаквост, недискриминација, човекови права, промовира подобар начин да се направи нешто – воведување на обновлива енергија, заштита на природата итн.)

За да останете на патот кон вашата идеа , следуваат неколку примери:

  • One made е социјално претпријатие на Здружението на самохрани мајки “Една работа”. Тие отвориле линија на органска козметика, кои за производство и прдажба ги ангажираат своите членови, а тоа се невработените самохрани мајки. На тој начин ја оспособуваат нивната целна група, обезбедувајќи им платени работни места, истовремено користејќи ги приходите на нивната компанија да се залагаат за правата на самохраните родители во земјата.
  • Signs, ресторан во Торонто, во кој се ангажираат главно глуви келнери и каде што клиентите се охрабруваат да нарачаат на знаковен јазик користејќи го упатството во самиот ресторан. Со овој ресторан е идеја да се отворат работни места за глувите лица од Торонто кои се особено исклучени од услужната индустрија како и да се едуцираат луѓето и да ја сензибилизираат слушната популација во градот за да се доближи како е да живее во таа состојба. Внатре во ресторанот ѕидовите се опфатени со инструкции како што е користиње на знаковен јазик за основна комуникација. Идејата е да се смени стериотипот дека глувите луѓе се со помалку можности, а всушност тие само зборуваат друг јазик. “За многу наши членови на персоналот, ова е нивна прва работа, па затоа е ново искуство и за нив”.
  • Brigit’s Garden е површина од 4,5 хектари, наизглед и тематски во стил на келтските градини, уредени во природа, а организирани со богата програма на прошетки низ локалните живеалишта, посета на центри за посетители и образовни програми за предучилишни установи, основни и пост основни училишта, младински групи и наставници. Таа претставува ресурс на заедницата за полесен пристап кон природата и убавината, истовремено нудејќи туристички услуги, образование за животна средина и одржливост, изнајмување на соби и објекти за локални бизниси и простор за семејни настани.

Како што е илустрирано во примерите, покрај општествената мисија што е во прашање, од суштинско значење е социјалното претпријатие да се заснова на реална пазарна потреба и затоа може да продава услуги и на тој начин да биде независна во финансирањето на својата општествена мисија.

Откако ќе ги развиете вашите бизнис идеи, обидете се ја одберете онаа идеа за која сметате дека ќе е најисплатлива. Во овој процес обрнете внимание на тоа колку е реално да се воспостави претпријатието, дали луѓето ќе бидат подготвени да купат / платат за услугата што ја предвидувате, која идеја најмногу ќе придонесе за вашата мисија и за која идеја сте највеќе подготвени да ја сработите. Ова ќе биде концептот што ќе го гради вашето социјално претпријатие.

5. Дефинирање на клучните елементи на вашиот социјален бизнис

Додека ја развивате вашата деловна идеја, тука се основните елементи што мора да ги разработите за да ја поставите основата на концептот на социјално претпријатие.

Пополнете ја табелата подолу:

6. Истражување на пазарот

 Откако ќе ја поставите вашата претприемачка идеја, добро е двојно да се провери одржливоста на пазарот на вашиот социјален бизнис. Ова значи да се истражи дали замислената група на клиенти ќе биде заинтересирана за купување на производ или услуга што имате замислено да ја продавате. Додека сте таму, вие исто така можете да проверите каква цена се подготвени да платат за тоа (цените), дали има некои специфични карактеристики од вашата услуга / производ (прилагодување – на пример, приватна градинка која исто така нуди избор -up / drop-off услуга) и дали тие во моментов го добиваат овој производ / услуга од некој друг (кој е вашиот конкурент). Ова се нарекува истражување на пазарот. За да го направите ова, ќе треба да ја идентификувате вашата клиентска група најдобро што може и да го земете најефикасниот начин за да им пристапите. Размислете дали можете да ги најдете вашите клиенти преку некои постоечки канали (на пример, родителски групи преку интернет) или да живеете во одредена област, а потоа да одлучите дали сакате да поставите онлајн прашалник или сакате да правите интервјуа на улиците. Откако ќе знаете како да стигнете до нив, ќе треба да развиете прашалник што ќе ги одрази прашањата наведени погоре. Ова мало истражување треба да ви даде подобра слика за тоа дали ќе има интерес за вашиот бизнис, како и вредни податоци за тоа како да ја структурирате вашата услуга / производ, за да е подобро прифатена од вашите клиенти

7. Изготвување на бизнис план

По истражување на пазарот, каде што се надевам дека сте стекнале подобро разбирање на потребите и желбите на вашиот клиент, следниот чекор е да развиете едноставен бизнис план. Можете да го користите следниов формат на бизнис план за да ги соберете сите ваши идеи на едно место:

Е , сега веќе имате бизнис план. Не дека ова е најразработениот и најдеталниот план, но сепак покажува до кое скалило на успешноста би се искачиле.

8. Поставување на финансиите

Следен чекор – трошоци. Треба да знаете колку пари ќе ви бидат потребни за да започнете и да го предводите вашето социјално претпријатие, барем за една година.

Како едноставна рамка, обидете се да го наведете следниов месец на расходите:

  • .Фиксни трошоци (ова се трошоци кои се повеќе или помалку исти секој месец, без оглед на тоа колку клиенти имате или колку производи сте продале). Фиксните трошоци обично вклучуваат: кирија за канцелариски и / или друг деловен простор, транспорт, месечни комунални услуги, како што се електричната енергија, интернет, телефон и друго. Исто така, треба да ги вклучите месечните потрошни материјали во поглед на хигиената и средствата за чистење, стационарни (хартија, тонер итн.), Кафе, вода и што друго што очекувате да го имате во канцеларијата. Некоја паушална сума за маркетинг и амортизација на опрема е исто така добра идеја. Потоа, постојат плати.

Идентификувајте го минималниот број на луѓе што ќе ви требаат за започнување на вашето претпријатие и остварлива плата за зачувување. Направете пресметки на месечно ниво .

  • .Варијабилни трошоци – тука ги пресметувате трошоците поврзани со создавањето на вашиот производ или услуга. Кои се вложувањата потребни за да се обезбеди она што го продавате? На пример: во продавниза за кафе за носење, ова би било кафе, млеко, брендирани чаши, салфетки, сламки, колачиња, овошје, сокови, газирани пијалоци итн. Врз основа на претпоставениот број на продадени услуги / производи, обидете се да ја пресметате месечна цена за сите набавки што ви се потребни.
  • .Трошоци за вопоставување на бизнисот– тоа се, еднократни трошоци поврзани со купување на потребната опрема и машини за вашиот бизнис, како и обезбедување на работниот простор.Во зависност од вашата идеја, исто така, може да ви требаат возила или друга канцелариска / работна опрема – телефони, лаптопи… Направете листа колку што е можно подетално и да дојдете со вкупни трошоци.Ако имате трошоци за обука или пронаоѓање на вработените, како и други еднократна инвестиција поврзана со социјалната мисија на вашето претпријатие, ставете го тука исто така.

Како што е познато дека минималното време потребно за започнување бизнис е најмалку една година, вие мора да ги пресметате вкупните трошоци за една година од извршувањето на вашето социјално претпријатие. Ова ќе ви даде идеја за тоа колку ресурси треба да ги мобилизирате за започнување на вашиот социјален потфат. Се разбира, можеби може да сметате на некоја продажба и приходи по првите неколку месеци, но сепак е добро да се знае вкупниот износ на она што ќе чини да биде во бизнисот една година.

9. Правни прашања

Ова се однесува на форматот во кој сакате да го поставите вашето социјално претпријатие. Како што веќе разговаравме, социјалното претпријатие е хибрид помеѓу класичното претпријатие и хуманитарната организација / граѓанското општество. Многу земји имаат посебно законодавство кое ја одредува сопственичката структура и административните и правните упатства за работење на социјално претпријатие, но многу исто така не. И Македонија и Бугарија во моментов се во процес на развивање на законодавството за социјално претприемништво, но се додека ова не е завршено, можете да го регистрирате вашето социјално претпријатие или како класично претпријатие или како непрофитна организација (граѓанско здружение).

Придобивките за регистрирање како непрофитна организација се дека ќе бидете изземени од некои даноци, како што е ДДВ, како и да бидат повеќе својствени за вашата социјална мисија. Исто така, ќе ви даде подобар пристап до грантови и донации за отпочнување на вложување. Сепак, поставувањето на вашето социјално претпријатие како граѓанско здружение ќе значи дека ќе ви бидат потребни најмалку 5 лица како основачи на организацијата, како и собрание и управувачки одбор, кои може да го забават процесот на донесување одлуки, бидејќи ќе додадат повеќе составни делови на вашиот бизнис.

Ако сте регистрирани како класично претпријатие, ги губите финансиските придобивки што доаѓаат со непрофитниот статус, но имате појасна сопственост. Најверојатно, ќе бидете помалку прифатливи за некои форми на донации, но повеќе ги исполнувате условите за деловни кредити за вашиот бизнис почеток

Без оглед на тоа што ќе одлучите, за да се осигурате дека вашиот социјален бизнис ќе остане верен на својата мисија, од клучно значење е да развиете внатрешни процедури со кои ќе се регулира начинот на распределување и инвестирање на приходите (на пример, се враќа најмалку 50% од добивката на компанијата во општествената мисија на претпријатието).

Што се однесува до правниот статус, нашиот совет е да се оди со опција за регистрирање на вашето претпријатие како непрофитна организација со која вашата идеја ќе има подобра шанса за финансирање и од приватни донации и од надворешни донатори.

Непрофитната структура исто така е подобра за вашето социјално претпријатие, бидејќи ќе ви овозможи да ги вклучите луѓето кои се релевантни за вашата општествена мисија во структурата и управните тела на вашето претпријатие.

10. Пристап до финансии

Откако ги имате сите ваши планови и знаете колку ќе чини да започнете и да го стартувате вашиот потфат за една година, време е да се подготват финансиите за вашето социјално претпријатие.

  • Користење на сопствените ресурси. Како и со било кој друг почеток, можеби ќе завршите да бидете иницијален финансиер на вашиот социјален бизнис. Ако социјалното вложување не бара големи количини на почетна инвестиција, и мислите дека можете сам да ги соберете ресурсите, тоа може да биде наједноставна опција. Вашиот 1-2-годишен финансиски план ќе вклучи враќање на вашата почетна инвестиција пред да ја дистрибуирате профитот за вашите социјални причини.
  • Донации. Ако вашето социјално претпријатие има мисија која е добро позната во заедницата, тогаш луѓето можеби ќе бидат подготвени да донираат за вашата кауза. Ова не само што значи пари, туку и простор за вашата канцеларија или слободни волонтери.Можете исто така да организирате настани за отворени настани / настани во заедницата за собирање на пари или да користите платформа за финансирање на толпата за собирање на донации од луѓе што не ги знаете, но може да ја поддржат вашата кауза. Приватни бизниси, исто така, може да бидат извор на финансии, ако можат да видат корист од вашиот ангажман на пазарот.
  • Субвенции. Државата може да има некои грантови или други субвенции за отпочнување на мал бизнис или социјално претпријатие за кое можеби ќе имате право. Можете да го проверите ова во вашата локална агенција за вработување или на веб-страницата на Министерството за финансии.
  • Микро грантови и заеми. Со оглед на тоа што социјалните претпријатија и нивната корист се повеќе и повеќе се признаваат низ цела Европа, ЕУ има воспоставено различни микрофинансиски механизми и заеми за кои може да ги исполнувате условите. Проверете го ова на адреса: http://ec.europa.eu/growth/sectors/social-economy/enterprises_en. Со добар бизнис план, а особено ако ова не е вашиот прв бизнис, исто така можете да се обидете да добивате заем од банка
  • Бизнис инкубатори и акцелератори. Друг извор на поддршка може да дојде преку деловни инкубатори и акцелератори, кои можат да ви понудат и двете опции за намалување на трошоците (како што се ниска цена канцеларија и комунални услуги опција), но, исто така, може да ви помогне во добивање на финансирање, се приближува на клиентите и други вредни упатства и совети

Без оглед на опцијата која ќе ја изберете за финансирање на вашиот потфат, знајте дека застапеноста значи многу. Добро дизајнирајте го вашиот бизнис план, вклучете ги информациите и сликите, дури и сметките релевантни за социјалната мисија во која придонесувате, брендирате ја вашата бизнис идеја со лого и изјава за мотото и направете прецизни пресметки што се лесно разбирливи. Со самото тоа вие ќе бидете добро подготвени да им пристапите на потенцијалните финансиери со голема доверба и да оставите добар впечаток со што ќе ја добиете нивната поддршка.